Hoe verschilt de TOGAF® standaard van andere architectuurframeworks?

Hubert Brooks ·

De TOGAF Enterprise Architecture-methode onderscheidt zich van andere frameworks door zijn gestructureerde, iteratieve aanpak voor het ontwerpen en beheren van enterprise-architectuur, gecombineerd met een uitgebreid inhoudelijk raamwerk en brede adoptie in de industrie. Waar sommige frameworks zich richten op classificatie of principes, biedt de TOGAF standaard een concrete werkmethode die organisaties direct kunnen toepassen. De vragen hieronder gaan dieper in op de specifieke kenmerken, vergelijkingen met andere methoden, en de keuze voor de juiste certificering.

Wat onderscheidt TOGAF van andere enterprise architecture-frameworks?

De TOGAF standaard onderscheidt zich van andere enterprise architecture-frameworks door de combinatie van een iteratieve ontwikkelmethode, een gedetailleerd inhoudelijk metamodel, en een breed gedragen certificeringsprogramma. Het framework is niet alleen een referentiemodel, maar een volledig toepasbare aanpak waarmee architectuurteams stap voor stap werken aan architectuurontwikkeling, governance en implementatie.

Frameworks zoals het Zachman Framework of FEAF bieden waardevolle structuren voor het classificeren of ordenen van architectuurinformatie, maar geven weinig richting over hoe een architectuurproces er in de praktijk uitziet. De TOGAF methode vult die leemte op met de Architecture Development Method (ADM), een iteratief proces dat architecten begeleidt van de eerste visie tot en met het beheer van de architectuur in de organisatie.

Daarnaast bevat de standaard ondersteunende componenten zoals het Architecture Content Framework, de Enterprise Continuum en de Architecture Repository. Deze componenten maken het framework toepasbaar in uiteenlopende organisatiecontexten, van overheidsinstanties tot multinationale ondernemingen. De brede adoptie wereldwijd zorgt bovendien voor een grote gemeenschap van architecten die de methode kennen en toepassen.

Hoe werkt de TOGAF Architecture Development Method (ADM)?

De TOGAF Architecture Development Method, beter bekend als de TOGAF ADM, is een cyclisch en iteratief proces dat bestaat uit meerdere opeenvolgende fases. Elke fase heeft een duidelijk doel, specifieke stappen, en bijbehorende deliverables en artefacten. De ADM begint met een voorbereidingsfase en een architectuurvisie, waarna achtereenvolgens de business-, informatie-, technologie- en migratiearchitectuur worden uitgewerkt.

De ADM-fases zijn als volgt opgebouwd:

  • Preliminary Phase: voorbereiding van de organisatie en het architectuurkader
  • Phase A: Architecture Vision, het vaststellen van scope en doelstellingen
  • Phase B: Business Architecture, het modelleren van bedrijfsprocessen en organisatiestructuur
  • Phase C: Information Systems Architecture, bestaande uit data- en applicatiearchitectuur
  • Phase D: Technology Architecture, de technische infrastructuur
  • Phase E en F: Opportunities & Solutions en Migration Planning, het plannen van de transitie
  • Phase G: Implementation Governance, begeleiding van de uitvoering
  • Phase H: Architecture Change Management, het beheren van wijzigingen
  • Requirements Management: een doorlopend proces dat alle fases ondersteunt

Een belangrijk kenmerk van de TOGAF ADM is dat de fases niet strikt lineair hoeven te worden doorlopen. Architectuurteams kunnen iteraties uitvoeren, fases herhalen of aanpassen op basis van de specifieke context van de organisatie. De TOGAF standaard biedt hiervoor richtlijnen, maar laat bewust ruimte voor aanpassing. De bijbehorende TOGAF artefacten en deliverables helpen teams om de voortgang te documenteren en te communiceren naar stakeholders. Wie de ADM wil oefenen, kan dat doen met het oefenspel over de ADM.  Een goede introductie in de TOGAF standaard maakt duidelijk hoe deze componenten samenhangen.

Wat is het verschil tussen TOGAF en het Zachman Framework?

Het belangrijkste verschil tussen de TOGAF methode en het Zachman Framework is dat TOGAF een procesgerichte aanpak biedt, terwijl Zachman een classificatieraamwerk is. Het Zachman Framework beschrijft wat een architectuur moet bevatten door middel van een matrix van perspectieven en aspecten, maar schrijft niet voor hoe architectuurwerk wordt uitgevoerd. De TOGAF standaard doet dat wel, via de ADM en de bijbehorende richtlijnen.

Het Zachman Framework is waardevol als ordeningsprincipe: het helpt architecten om architectuurproducten te categoriseren en te begrijpen vanuit verschillende invalshoeken, zoals de eigenaar, de ontwerper of de bouwer. Het geeft echter geen procesbeschrijving, geen governance-aanpak en geen concrete stappen voor architectuurontwikkeling.

De TOGAF methode en het Zachman Framework sluiten elkaar niet uit. Sommige organisaties gebruiken het Zachman Framework als conceptueel kader om architectuurproducten te ordenen, terwijl ze de TOGAF ADM hanteren als werkproces. In de praktijk wordt de TOGAF standaard vaker gekozen als primaire methode, omdat het een vollediger pakket biedt voor architectuurteams die concreet aan de slag willen.

Wanneer is TOGAF de juiste keuze voor een organisatie?

De TOGAF methode is de juiste keuze voor organisaties die behoefte hebben aan een gestructureerde, herhaalbare aanpak voor enterprise-architectuur, met aandacht voor governance, stakeholdercommunicatie en afstemming tussen strategie en uitvoering. Het framework is met name geschikt voor middelgrote tot grote organisaties die complexe transformaties doorlopen of een formele architectuurfunctie willen inrichten of versterken.

Concrete situaties waarin de TOGAF aanpak goed past zijn onder meer:

  • Organisaties die een digitale transformatie plannen en architectuurbesluiten gestructureerd willen onderbouwen
  • Architectuurteams die een gemeenschappelijke taal en aanpak nodig hebben
  • Organisaties die werken met externe leveranciers of partners en heldere architectuurafspraken willen vastleggen
  • Omgevingen waar governance en compliance een centrale rol spelen
  • Teams die hun architectuurrepository en architectuurcontent beter willen structureren

De TOGAF standaard is minder geschikt als primaire methode voor kleine organisaties zonder formele architectuurfunctie, of voor teams die snel en informeel willen werken zonder uitgebreide documentatieverplichtingen. In die gevallen kan een lichtere aanpak passender zijn, eventueel aangevuld met elementen uit de TOGAF methode.

Kan TOGAF worden gecombineerd met andere methoden zoals SAFe of ArchiMate?

Ja, de TOGAF methode kan goed worden gecombineerd met andere methoden en standaarden. De standaard is bewust ontworpen als aanpasbaar framework, niet als gesloten systeem. Combinaties met SAFe, ArchiMate® en ITIL komen in de praktijk regelmatig voor en vullen elkaar inhoudelijk aan.

De combinatie met de ArchiMate® Specificatie is bijzonder natuurlijk. Waar de TOGAF standaard beschrijft hoe architectuurwerk wordt georganiseerd en welke producten worden opgeleverd, biedt de ArchiMate-modelleertaal een formele notatie om die architectuurproducten visueel te maken. Veel architectuurteams gebruiken de TOGAF ADM als procesgids en ArchiMate als modelleertaal voor de bijbehorende artefacten.

De combinatie met SAFe (Scaled Agile Framework) is relevant voor organisaties die agile werken op schaal combineren met enterprise-architectuur. SAFe richt zich op de agile levering van waarde in grote organisaties, terwijl de TOGAF methode de strategische architectuurlaag en governance invult. Beide methoden richten zich op verschillende niveaus en tijdshorizonten, waardoor ze complementair zijn in plaats van concurrerend.

Bij het combineren van methoden is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over welke methode welke rol speelt, om overlap en verwarring te voorkomen. De TOGAF standaard biedt hiervoor de nodige flexibiliteit.

Welke TOGAF certificering past bij welk ervaringsniveau?

De TOGAF certificering kent twee niveaus: TOGAF Foundation en TOGAF Practitioner. TOGAF Foundation is geschikt voor iedereen die de basisconcepten van de TOGAF standaard wil begrijpen, terwijl TOGAF Practitioner bedoeld is voor professionals die de methode ook in de praktijk kunnen toepassen en analyseren. Samen vormen ze de volledige TOGAF certificering.

TOGAF Foundation richt zich op kennis en begrip van de kernconcepten: de ADM-fases, de TOGAF buildingblocks, de Enterprise Continuum, de architectuurrepository en de bijbehorende terminologie. Dit niveau is toegankelijk voor architecten, managers, consultants en projectleiders die willen begrijpen wat de TOGAF methode inhoudt en hoe het framework is opgebouwd.

TOGAF Practitioner gaat een stap verder en toetst of kandidaten de methode kunnen toepassen in scenario’s die lijken op de praktijk. Het examen is een openboekexamen en bevat situatievragen waarbij inzicht en toepassingsvermogen centraal staan. Dit niveau is met name relevant voor architecten die actief werken met de TOGAF methode en hun vaardigheden formeel willen laten valideren.

In de meeste gevallen wordt aangeraden om beide niveaus te combineren in één traject. Wie twijfelt of al enige basiskennis heeft, kan een TOGAF kennistest doen om het eigen startniveau te bepalen. Meer achtergrond over de verschillen tussen de niveaus en veelgestelde vragen zijn te vinden in de TOGAF FAQ.

Hoe The Unit Company helpt bij het leren en toepassen van de TOGAF methode

The Unit Company biedt geaccrediteerde TOGAF training voor professionals en organisaties die de TOGAF methode willen begrijpen en toepassen. Het aanbod is afgestemd op verschillende ervaringsniveaus en leerbehoeften:

  • Gecombineerde Foundation- en Practitioner-training: een volledig traject dat deelnemers op beide certificeringsniveaus voorbereidt, beschikbaar als klassikale training, live online training of eLearning
  • TOGAF incompanytraining: maatwerk voor teams en organisaties die de TOGAF methode willen implementeren in hun eigen context, met de mogelijkheid om praktijkvoorbeelden uit de eigen organisatie te integreren
  • Voorbereiding op het examen: met een slagingspercentage van meer dan 98% bij het eerste examenmoment en een gemiddelde examenscore van 78% bieden de trainingen een stevige basis voor certificering
  • Aanvullende ondersteuning: via een snelstartgids, oefenmateriaal en een duidelijke FAQ kunnen deelnemers zich goed oriënteren voordat ze starten

Bekijk het volledige aanbod van de TOGAF Foundation- en Practitioner-training of informeer naar de mogelijkheden voor een TOGAF incompanytraining voor uw organisatie. Voor een eerste verkenning is de TOGAF snelstartgids een praktisch startpunt.

Gerelateerde artikelen