Hoe start je met de TOGAF® standaard in jouw organisatie?

Hubert Brooks ·

De TOGAF® Enterprise Architecture-methode introduceer je in een organisatie door te beginnen met een heldere architectuurvisie, gevolgd door het inrichten van een architectuurfunctie met de juiste rollen en het stapsgewijs toepassen van de Architecture Development Method (ADM). De methode is flexibel genoeg om aan te sluiten op uiteenlopende organisatiecontexten, van grote financiële instellingen tot publieke organisaties. De vragen hieronder behandelen de stappen, valkuilen, rollen en keuzes die bij een succesvolle invoering komen kijken.

Welke stappen zijn nodig om de TOGAF-methode in een organisatie te introduceren?

Een introductie van de TOGAF-methode verloopt het meest effectief wanneer je begint met een architectuurvisie die aansluit op de strategische doelen van de organisatie, gevolgd door het inrichten van een architectuurfunctie, het selecteren van relevante ADM-fasen, en het verankeren van architectuurgovernance. Zonder die volgorde raken initiatieven al snel los van de bedrijfsrealiteit.

Concreet doorloop je doorgaans de volgende stappen:

  1. Draagvlak creëren bij het management. De TOGAF-methode vereist sponsorschap op directieniveau. Zonder mandaat blijft architectuurwerk beperkt tot papieren oefeningen.
  2. Een architectuurvisie formuleren. Dit is de Preliminary Phase en Phase A van de ADM: wat willen we bereiken en voor wie?
  3. Rollen en verantwoordelijkheden definiëren. Wie is architectuureigenaar, wie neemt deel aan het Architecture Board, en welke architecten zijn betrokken?
  4. De architectuurrepository inrichten. Hierin worden architectuurartefacten, referentiemodellen en beslissingen centraal opgeslagen en beheerd.
  5. Stapsgewijs de ADM-cycli uitvoeren. Begin met een beperkte scope om ervaring op te doen voordat je de aanpak organisatiebreed uitrolt.

Meer achtergrond over de opbouw van de methode vind je in de introductie van de TOGAF Standaard.

Wat zijn de meest voorkomende valkuilen bij het implementeren van de TOGAF-methode?

De meest voorkomende valkuilen zijn een te rigide toepassing van de methode, onvoldoende managementbetrokkenheid, en het ontbreken van een duidelijke koppeling tussen architectuurwerk en concrete projecten. Organisaties die de TOGAF-methode behandelen als een bureaucratisch compliance-instrument in plaats van een stuurmiddel lopen hier het vaakst tegenaan.

Andere veelvoorkomende problemen:

  • Te veel tegelijk. Organisaties proberen de volledige ADM in één keer in te voeren, terwijl een gefaseerde aanpak effectiever is.
  • Geen aansluiting op bestaande processen. De TOGAF-methode moet worden geïntegreerd in bestaande project- en portfoliomanagementprocessen, niet ernaast bestaan.
  • Onvoldoende aandacht voor stakeholders. Architectuur heeft alleen waarde als de betrokkenen het begrijpen en er gebruik van maken.
  • Architectuurartefacten als doel op zich. Deliverables en artefacten zijn hulpmiddelen, geen eindproducten. Het gaat om de beslissingen die ze ondersteunen.

Hoe pas je de TOGAF ADM aan op de context van jouw organisatie?

De TOGAF Architecture Development Method is expliciet ontworpen om aangepast te worden aan de specifieke context van een organisatie. De standaard schrijft niet voor dat alle fasen in vaste volgorde worden doorlopen of dat elke deliverable wordt opgeleverd. Organisaties kiezen welke fasen, artefacten en iteraties relevant zijn voor hun situatie.

Aanpassing van de ADM betekent in de praktijk:

  • Fasen samenvoegen of overslaan wanneer de organisatiecontext dat rechtvaardigt.
  • Bestaande methoden zoals SAFe, PRINCE2 of Agile integreren met de ADM-cyclus.
  • De diepgang van architectuurartefacten afstemmen op de volwassenheid van de architectuurfunctie.
  • Het Enterprise Continuum gebruiken om te bepalen welke referentiemodellen en bouwstenen (building blocks) herbruikbaar zijn.

De aanpassing begint altijd in de Preliminary Phase, waarin de organisatie haar eigen architectuurkader en principes vaststelt. Dit is geen optionele stap, maar de basis voor een werkbare toepassing van de methode. Een praktische TOGAF-snelstartgids kan helpen om snel overzicht te krijgen over de relevante fasen en keuzes.

Welke rollen en competenties zijn essentieel voor een TOGAF-implementatie?

Een succesvolle implementatie van de TOGAF-methode vraagt minimaal om een Enterprise Architect met kennis van de ADM, een Architecture Sponsor op managementniveau, en een Architecture Board die architectuurbeslissingen beoordeelt en bewaakt. Zonder deze drie rollen ontbreekt zowel de inhoudelijke sturing als het organisatorische mandaat.

Afhankelijk van de omvang van de organisatie zijn aanvullende rollen relevant:

  • Business Architect: vertaalt strategische doelen naar architectuurvereisten.
  • Solution Architect: werkt architectuurkaders uit op projectniveau.
  • Architecture Repository-beheerder: beheert artefacten, versies en referentiemodellen.
  • Domeinarchitecten voor data, applicaties en technologie.

Naast formele rollen zijn competenties als stakeholdermanagement, communicatievaardigheid en analytisch denkvermogen minstens zo belangrijk als technische architectuurkennis. De TOGAF-methode vraagt van architecten dat zij bruggen bouwen tussen strategie en uitvoering, en dat vereist meer dan alleen methodologische kennis.

Hoe verhoudt de TOGAF-methode zich tot andere Enterprise Architecture-frameworks?

De TOGAF-methode is het meest gebruikte Enterprise Architecture-framework ter wereld en onderscheidt zich door zijn gestructureerde ADM-cyclus, brede toepasbaarheid en uitgebreide ondersteuning via certificering en accreditatie. Andere frameworks zoals Zachman, FEAF of SABSA hebben een andere focus en worden in de praktijk vaak naast of in combinatie met de TOGAF-methode gebruikt.

De belangrijkste positioneringsverschillen:

  • Zachman Framework: een classificatiestructuur voor architectuurartefacten, geen procesbeschrijving. Zachman en de TOGAF-methode vullen elkaar aan.
  • FEAF: een Amerikaans overheidsframework dat inhoudelijk verwant is aan de TOGAF-methode maar specifiek is ontwikkeld voor de federale overheid.
  • SABSA: gericht op enterprise security architecture en wordt regelmatig gecombineerd met de TOGAF-methode voor beveiligingsvraagstukken.
  • ArchiMate-modelleertaal: geen concurrent maar een aanvulling. De ArchiMate-modelleertaal biedt een gestandaardiseerde notatie voor het visueel uitwerken van TOGAF-artefacten.

Voor de meeste organisaties is de TOGAF-methode het logische startpunt, juist omdat het framework procesmatig is ingericht en direct toepasbaar is op architectuurvraagstukken in uiteenlopende sectoren.

Wanneer is een TOGAF-certificering zinvol voor architecten en managers?

Een TOGAF-certificering is zinvol wanneer je als architect of manager actief werkt met Enterprise Architecture, verantwoordelijk bent voor architectuurgovernance, of deelneemt aan complexe transformatietrajecten. De certificering biedt een gemeenschappelijke taal en methodologisch referentiekader dat samenwerking in multidisciplinaire teams vergemakkelijkt.

Er zijn twee certificeringsniveaus:

  • TOGAF Foundation (niveau 1): geschikt voor professionals die de kernconcepten van de methode willen begrijpen, waaronder de ADM-fasen, het Enterprise Continuum en de architectuurrepository. Dit niveau is ook relevant voor projectmanagers en consultants die nauw samenwerken met architecten.
  • TOGAF Practitioner (niveau 2): gericht op architecten die de methode daadwerkelijk toepassen in de praktijk. Dit niveau toetst het vermogen om de ADM te analyseren, aan te passen en toe te passen op concrete situaties.

Voor managers is de Foundation-certificering vaak voldoende om architectuurwerk te kunnen beoordelen en aansturen. Architecten die zelf architectuurtrajecten leiden, profiteren meer van de gecombineerde Foundation- en Practitioner-training. Twijfel je welk niveau bij jouw situatie past? De veelgestelde vragen over TOGAF geven aanvullend inzicht, en met een korte TOGAF-test kun je je huidige kennisniveau snel inschatten.

Hoe The Unit Company helpt bij het introduceren van de TOGAF-methode

The Unit Company ondersteunt organisaties en individuele professionals bij elke stap van de introductie van de TOGAF-methode, van eerste kennismaking tot gecertificeerde toepassing in de praktijk.

  • Geaccrediteerde TOGAF-training: beschikbaar als klassikale training, live online sessies en eLearning, voor Foundation, Practitioner of gecombineerd.
  • TOGAF-incompanytraining: afgestemd op de specifieke context van jouw organisatie, inclusief praktijkgerichte oefeningen en directe toepasbaarheid op interne projecten.
  • Hoge slagingspercentages: meer dan 98% van de deelnemers slaagt bij de eerste poging voor het officiële examen.
  • Ervaren trainers: alle trainers combineren onderwijservaring met actieve praktijk als architect of consultant.
  • Architectuurconsultancy: naast training biedt The Unit Company ondersteuning bij het inrichten van de architectuurfunctie, governance en transformatietrajecten.

Wil je de TOGAF-methode introduceren binnen jouw organisatie of jezelf certificeren? Bekijk het aanbod voor TOGAF-incompanytraining of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.

Gerelateerde artikelen