wat is een business architect

Hubert Brooks ·

Een business architect vertaalt de strategie van een organisatie naar een samenhangend beeld van processen, capabilities, informatie en organisatiestructuur. Dat klinkt abstract, maar de kern is concreet: de business architect zorgt dat veranderingen in een organisatie logisch aansluiten op de doelen die het management heeft gesteld.
In dit artikel plaatsen we eerst de rol van de business architect binnen enterprise-architectuur, daarna bekijken we de taken en vaardigheden, en tot slot kijken we naar de frameworks die business architecten in de praktijk gebruiken.

Businessarchitectuur als verbindende schakel binnen enterprise-architectuur

Businessarchitectuur beschrijft hoe een organisatie waarde creëert: welke producten en diensten ze levert, welke capabilities daarvoor nodig zijn, hoe processen verlopen en wie waarvoor verantwoordelijk is. Het is een van de architectuurdomeinen binnen enterprise-architectuur, naast onder meer data-, applicatie- en technologiearchitectuur.

Dat de businessarchitectuur vaak de verbindende schakel wordt genoemd, heeft een duidelijke reden. Strategie is meestal geformuleerd in ambities en doelstellingen, terwijl IT-teams werken met systemen, interfaces en infrastructuur. Zonder tussenlaag ontstaat een kloof: de organisatie bouwt oplossingen die technisch kloppen maar niet aansluiten op wat het bedrijf nodig heeft. De business architect vult die tussenlaag in.

Een vergelijking uit de bouw

Denk aan het bouwen van een ziekenhuis. De opdrachtgever wil betere zorg voor meer patiënten. Voordat een aannemer begint, moet iemand vaststellen welke afdelingen nodig zijn, hoe patiëntstromen lopen en welke functies samenwerken. Pas daarna is het zinvol om installaties en bouwtechniek te kiezen. In een organisatie vervult de business architect die eerste vertaalslag, zodat de keuzes in de andere architectuurdomeinen een duidelijke basis hebben.

Wat is het verschil met een enterprise architect?

Een veelgemaakte aanname is dat business architect en enterprise architect hetzelfde zijn. Dat klopt niet helemaal. Een enterprise architect kijkt over alle domeinen heen en bewaakt de samenhang van het geheel. Een business architect richt zich op het businessdomein en gaat daar dieper in. In kleinere organisaties vervult één persoon soms beide rollen, in grotere organisaties zijn het aparte functies die nauw samenwerken.

De rol en verantwoordelijkheden van een business architect

De belangrijkste verantwoordelijkheid van een business architect is het inzichtelijk maken van hoe de organisatie nu werkt, hoe ze in de toekomst moet werken en welke stappen daartussen liggen. Dat vraagt zowel analytisch vermogen als de bereidheid om met veel verschillende mensen in gesprek te gaan.

In de praktijk omvat het werk doorgaans de volgende onderdelen:

  • Strategie vertalen: doelstellingen uit de strategie omzetten in capabilities, waardestromen en veranderinitiatieven.
  • Huidige en gewenste situatie beschrijven: in kaart brengen hoe processen, organisatie en informatie nu zijn ingericht en hoe dat in de toekomst moet zijn.
  • Gap-analyse uitvoeren: vaststellen waar de huidige situatie afwijkt van de gewenste situatie en welke veranderingen daarvoor nodig zijn.
  • Prioriteiten onderbouwen: helpen bepalen welke initiatieven de meeste bijdrage leveren aan de strategie.
  • Afstemmen met stakeholders: samenwerken met management, procesverantwoordelijken, IT-architecten en projectteams.

Vaardigheden die ertoe doen

De vaardigheden van een enterprise architect en van een business architect overlappen op belangrijke punten. Naast kennis van architectuurmethoden en modellering gaat het om vaardigheden die minder zichtbaar zijn in een functieprofiel:

  • Abstract kunnen denken en toch concreet blijven in de communicatie.
  • Complexe situaties terugbrengen tot een helder beeld dat besluitvormers begrijpen.
  • Gesprekken voeren met zowel de directie als de uitvoering, in de taal van de gesprekspartner.
  • Beïnvloeden zonder formele macht, omdat een architect zelden over de middelen beschikt om veranderingen af te dwingen.
  • Kennis van de eigen sector en van bedrijfskundige begrippen zoals businessmodellen en waardeketens.

Dat laatste punt wordt vaak onderschat. Een business architect die de strategie niet kan volgen, kan haar ook niet vertalen. Daarom komen veel business architecten uit rollen als adviseur, procesmanager of projectleider, en bouwen ze architectuurkennis daar bovenop.

Businessarchitectuur en de rol van architectuurframeworks zoals de TOGAF Standaard en de ArchiMate Specificatie

Een business architect werkt zelden vanuit een blanco vel. Frameworks bieden een gemeenschappelijke werkwijze en taal, zodat architectuurwerk herhaalbaar is en door anderen te begrijpen valt. Twee ervan komen in de praktijk het vaakst terug: de TOGAF® Standaard en de ArchiMate® Specificatie.

De TOGAF Standaard als methode

De TOGAF Standaard beschrijft een aanpak voor het ontwikkelen en beheren van een enterprise-architectuur. Het hart van het framework is de Architecture Development Method (ADM), een cyclus van fasen die loopt van visie en businessarchitectuur tot implementatie en beheer. Businessarchitectuur vormt een vroege en bepalende fase in die cyclus: de keuzes die hier worden gemaakt, sturen de ontwikkeling van data-, applicatie- en technologiearchitectuur. Wie de ADM wil oefenen, kan dat doen met het oefenspel over de ADM.

De ArchiMate Specificatie als modelleertaal

Waar de methode beschrijft hoe je te werk gaat, legt de ArchiMate Specificatie vast hoe je een architectuur visualiseert. De modelleertaal biedt concepten en relaties om businessactoren, rollen, processen, diensten en hun samenhang met applicaties en technologie in één model te tonen. Voor een business architect is dat praktisch: een capabilitymap of een model van een waardestroom is daarmee voor alle betrokkenen op dezelfde manier te lezen. Voor een nadere kennismaking met de taal zelf is er deze introductie tot de ArchiMate Standaard.

Methode en taal samen gebruiken

De TOGAF-methode en de ArchiMate-modelleertaal vullen elkaar aan. De ene geeft structuur aan het proces, de andere aan de uitwerking en communicatie van de resultaten. Beide zijn geen doel op zich. Een framework helpt vooral om niet bij elk project het wiel opnieuw uit te vinden en om afspraken over begrippen te maken die in de hele organisatie gelden. Voor veelgestelde vragen over certificering en inhoud is er een overzicht met TOGAF-vragen en -antwoorden.

Samengevat

Een business architect brengt strategie en uitvoering bij elkaar door de organisatie in samenhang te beschrijven en veranderingen te onderbouwen. De rol past binnen enterprise-architectuur, maar vraagt een eigen combinatie van bedrijfskundig inzicht, communicatieve vaardigheden en methodische kennis. Frameworks als de TOGAF Standaard en de ArchiMate Specificatie geven daar structuur aan, zonder het denkwerk over te nemen.

[wpseo_cta1]

Gerelateerde artikelen